VDK raporu ortaya çıkardı: Sahte makbuzlarla maliyetler şişirildi

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) müfettişleri, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması kapsamında yaş sebze ve meyve sektöründeki 41 riskli mükellefi inceleyerek tarladan markete uzanan fiyat artışlarının arka planını 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlarıyla belgeledi. Çiftçi beyanları, e-faturalar ve Hal Kayıt Sistemi verilerinin karşılaştırılmasıyla yürütülen çalışmada, ürünlerin tarladaki gerçek alım fiyatları ile resmi kayıtlardaki maliyetleri arasında uçurum olduğu belirlendi. Üreticiden düşük fiyatla alınan ürünlerin müstahsil makbuzlarında yüksek maliyetle gösterildiği, ürün tonajlarının kâğıt üzerinde katlandığı ve hatta hayatını kaybetmiş kişiler adına milyonlarca liralık belge düzenlendiği tespit edildi. Hazırlanan raporda, tedarikçilerin bu yöntemle alış maliyetini yüksek göstererek kâr marjını kâğıt üzerinde düşürdüğü ve yüksek satış fiyatlarını yasal zemine oturtmaya çalıştığı ifade edildi. İncelemelerde, söz konusu yöntemle işlenen ürünlerin Türkiye’nin önde gelen dev perakende ve zincir marketlerine ulaştırıldığı kayıtlara geçti.

TARLADAN MARKETE UZANAN FİYAT MEKANİZMASI

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma dosyasına giren Vergi Denetim Kurulu raporları, yaş sebze ve meyve piyasasında alış maliyetlerinin nasıl yükseltildiğini detaylandırdı. Vergi müfettişlerinin riskli bulduğu 41 mükellef üzerinden yaptığı incelemelerde, üreticilerin beyan ettiği satış rakamları ile şirketlerin resmi kayıtlarındaki müstahsil makbuzları arasında büyük tutarsızlıklar saptandı.

Sistemdeki işleyiş raporda beş temel aşamayla açıklandı:

• Üretici ürünü tarlada gerçek piyasa fiyatı üzerinden satıyor.
• Tedarikçi firma, üretici adına daha yüksek fiyat veya daha fazla miktar içeren müstahsil makbuzu kesiyor.
• Şirketin resmi kayıtlarındaki alış maliyeti kâğıt üzerinde yükseltiliyor.
• Şişirilmiş maliyet nihai satış fiyatına yaklaştırılarak şirketin kâr marjı kâğıt üzerinde düşük gösteriliyor.
• Ürünler işlenerek büyük perakende ve dağıtım zincirlerine sevk ediliyor.

ÜRÜN BAZINDA FİYAT VE TONAJ FARKLARI

İnceleme raporunda yer alan verilere göre, çiftçilerin beyan ettiği alım fiyatları ile resmi makbuzlara yansıyan tutarlar arasındaki farklar şu şekilde kayıtlara geçti:

Limon üreticilerinin ifadelerine de yer verilen raporda, 35 TL’ye satılan limonun makbuzda 70-78 TL gösterildiği, 45-50 TL’ye satılan ürünün ise 64-72 TL arasında kayda geçirildiği belirtildi. Fiyat artışının yanı sıra ürün miktarlarında da yüksek artışlar saptandı. Bir üreticinin 2025 yılında ürettiği 200 ton limonun belgelerde 633 ton olarak gösterildiği, bir diğer üreticinin 60 tonluk sarımsak üretiminin ise kayıtlara 800 ton olarak geçtiği görüldü. Patates üreticisinin 400-500 tonluk satışı kâğıt üzerinde 1 milyon 741 bin kilograma çıkarılırken, 700 tonluk soğan satışı da 1.855 ton olarak belgelendi. Bir muz üreticisinin 100-140 tonluk gerçek satışı 192 ton olarak gösterilerek 4,63 milyon TL’lik ticaret hacmi 8,49 milyon TL’ye yükseltildi

HAYALÎ SATIŞLAR VE HAYATINI KAYBEDENLER ADINA DÜZENLENEN BELGELER

Soruşturma dosyasında, hiç tarlası veya zirai faaliyeti olmayan kişiler ya da şirket çalışanları adına milyonlarca liralık müstahsil makbuzu düzenlendiği bilgisi yer aldı. Üretmediği ahududu, incir veya kayısı gibi ürünler adına belge kesildiğini belirten kişilerin yanı sıra, ilgili tedarikçi firmalarla hiç ticareti olmadığını beyan eden isimler raporda yer buldu.

İncelemelerde en dikkat çekici tespitlerden biri ise hayatını kaybetmiş kişiler adına kesilen makbuzlar oldu. Ahmet Demir incelemesinde hayatını kaybetmiş 49 kişi adına 2 milyon 524 bin 987 TL tutarında 87 makbuz düzenlendiği saptandı. Bigadiç Derin Tarım dosyasında hayatını kaybeden 6 kişi adına 5,88 milyon TL’lik 16 belge, Beta Tropikal dosyasında ise hayatını kaybetmiş 13 kişi adına kayıt oluşturulduğu raporlandı. Müfettişler, bu durumun maliyetleri istenilen seviyeye getirmek için kullanılan bir yöntem olduğunu değerlendirdi.

TEDARİKÇİLERİN ZİNCİR MARKETLERLE OLAN TİCARİ HATLARI

VDK raporları, incelenen büyük tedarikçilerin Türkiye genelindeki perakende zincirleriyle olan ticari bağlarını da ortaya koydu. Kayıtlara göre Acar Agro firmasının 2025 yılında Yeni Mağazacılık A.Ş.’ye 709 milyon TL, Migros’a ise 21,7 milyon TL satış yaptığı belirlendi. Aynı firmanın 2026 yılının ilk üç ayında Yeni Mağazacılık’a 193,2 milyon TL, Tarım Kredi Kooperatifi’ne 73,5 milyon TL ve Migros’a 25,7 milyon TL tutarında ürün sevk ettiği kaydedildi. Raporda ayrıca Akın Tarım’ın ŞOK marketler zinciriyle, Kerem Sebze Meyve’nin ise BİM ile ticari ilişkilerinin bulunduğu belgelendi.

Vergi müfettişleri, bu mekanizmanın yüksek satış fiyatlarını kâğıt üzerinde makul göstermeye ve elde edilen ekonomik kazancı vergi dışı bırakmaya zemin hazırladığını bildirdi.

Kaynak: Aydınlık