Dolar 31,0391
Euro 33,6226
Altın 2.032,18
BİST 9.374,20
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Adana 21°C
Açık
Adana
21°C
Açık
Paz 19°C
Pts 19°C
Sal 21°C
Çar 22°C

Üretici satamadı, tüketici alamadı: Meyve sebze depolarda bekliyor!

Üretici satamadı, tüketici alamadı: Meyve sebze depolarda bekliyor!
6 Nisan 2023 09:38
A+
A-

Türkiye’nin önemli üretici konumunda bulunduğu limon ve elmada ürün çok, üretici satamıyor ama tüketici pahalıya yiyor. Üreticiler, aracıları ortadan kaldıracak devlet kurumu beklentisinde.

A+ A-

Türkiye’nin üretiminde önemli söz sahibi olduğu limon, elma ve kuru soğanda marketlerdeki yüksek fiyatlar tüketici için çok şaşırtıcı oldu. Soğanda son bir ayda fiyatlar yüzde 40’tan fazla arttı. Kuru soğan fiyatları en düşük 18 liradan başlayarak 32 liraya kadar fiyatlarla satılıyor. Elma fiyatları ise 2022’nin son çeyreğinden bu yana yüksek. Marketlerde ortalama elma fiyatı 20-25 lira seviyesinde. Son birkaç yıldır fiyat artışıyla gündemden düşmeyen limon 20 lira bandından tüketiciyle buluşuyor.

Adana’da erkenci kuru soğan hasadı başladı. Bayramdan sonra fiyatlarda bir gevşeme bekleniyor. Amasya’nın erkenci cinsleri de haziranda piyasada olacak. Limon ve elmada ise ürün bol olmasına rağmen yüksek fiyatlar dikkat çekiyor. Milliyet gazetesinden Duygu Erdoğan‘ın haberine göre “Meyve ve sebze lüks olmasın” diyen üreticiler, tarla ile sofra arasındaki sistemin işleyişine yönelik yeni düzenlemeler bekliyor.

KURU SOĞANDA FİYATLARIN GEVŞEMESİ BEKLENİYOR

Türkiye’de yılda 2.5 milyon ton kuru soğan üretiliyor. Bu üretimin 2 milyon ton kadarı iç piyasada tüketiliyor. Ancak 2018’den bu yana üretim ve fiyatlar bir dengeye oturmuyor. 2018 sonunda yüksek seyreden soğan fiyatları (7-10 lira) nedeniyle oluşan endişelerle depolarda muhafaza edilmek durumunda olan soğanlar yapılan baskınlarla piyasaya sürülmüş, ardından ürün azlığı nedeniyle ithalatta gümrük vergisi sıfırlanmıştı. Bu süreç ardından piyasaya çıkan erkenci çeşitler para etmeyince üretici tarladaki ürününü toplamamıştı. Bu nedenle 2021’de örneğin Adana’da soğan üretimi üçte bir seviyesinde kalmıştı. Mevcut dönemde kışlık üretici bölgeler olan Ankara, Amasya ve Çorum’da depolarda soğan kalmadı. Erkenci çeşitler piyasaya çıkıyor. Önce Adana, ardından Hatay hasat yapacak. Fiyatların bayramdan sonra gevşemesi bekleniyor. Bu yıl soğanda üretim artışı var.

DEPOLAR LİMON DOLU: TEZGAHTA 20 LİRANIN ÜZERİNDE!

Yıllık üretimin 1.5 milyon tonun üzerinden olduğu limonda Türkiye’nin kendine yeterliliği yüzde 180’e yakın. Ürünün yaklaşık 800 bin tonu iç piyasada tüketilirken bir o kadar da ihraç ediliyor. Limon son birkaç yıldır yüksek fiyat artışlarıyla gündemde. 2020, 2021 yıllarında uygulanan ihracat yasaklarıyla, limonun dünyada pazar kaybettiği ifade ediliyor. Ülke genelinde ve deprem bölgesinde çiftçinin satılamayan ürünleri için çeşitli kuruluşların toplu alımları da olmuştu. Dalından 3 liraya alınan limonun kilosu tüketiciye 20 liranın üzerinde satılıyor. Oysa ürün bol! Şu anda Mersin ve Adana’da bahçeler, depolar limon dolu ancak üretici satamadığı için ürün elinde kalıyor.

ÜRETİMDEN TÜKETİME FİYAT 3’E KATLANIYOR!

Yıllık 4.5 milyon ton ve üzerinde olan elma üretiminde Türkiye yüzde 170 kendine yeterlilik oranına sahip. Yani üretim oldukça fazla. Ancak aradaki pazarlama sistemi, artan taşımacılık maliyetleriyle birleşince markette 25 liraya kadar elma çeşitleri bulunuyor. Tüm maliyetleriyle tarladan ve üretim yapılan ilden çıkışı 6-8 lira olan elma, İstanbul Hali’ne 8-12 lira fiyatla geliyor. Bu fiyatlar ise satış yerlerine ulaşımla 18-25 lira arasında fiyatlar satılıyor. Tüketici üretim yerinden 3 katı pahalıya elma yiyor.

HAFTAYA TAM HASAT BAŞLIYOR

Adana’da erkenci yazlık soğan çeşidinde hasat başladı, gelecek hafta bu kapsamda tüm erkenci cinslerde hasat olacak. Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, “Ardından Hatay’da hasat başlayacak. Kuru soğan üreticide şu anda 17 lira ama yeni ürünlerin piyasaya girmesiyle fiyat düşecektir. Kışlık soğanda Ankara, Amasya ve Çorum depolarında soğan kalmadı. Ürün azaldığı için fiyat markette oldukça yükseldi. Ancak bu yıl üretim fazla. Bayramdan sonra başlayacak gevşeme kışlık ürünlerle devam eder” dedi.

“ÇÖZÜMÜ, DEVLETTEDİR”

Amasya Ziraat Odası Başkanı Mustafa Cebeci, kuru soğanda depolardaki son ürünler olduğunu ve fiyatların toptanda 14 lira seviyesinde bulunduğunu söyledi. Cebeci, hasat başlayan Adana ile artan ekim oranı etkisiyle fiyatların gevşeyeceğini dile getirdi.

Mersin (Akdeniz) Ziraat Odası Başkanı Musa Yılmaz, “Bahçeler, depolar limon dolu ama satılmıyor” derken en büyük problemin ihracat eksikliği olduğunu söyledi. Ürünün fazla kısmının ihracata gitmediği sürece üretim bölgelerinde sıkıntılar yaşanmaya devam edeceğini anlatan Yılmaz, iç piyasa için ise şunları söyledi:

“Şu anda üretim maliyetinin altında bir fiyatla yani dalında 3 liraya ürün satıyoruz. Üretici çok zor durumda. Bahçesini satıp borcunu ödemeye çalışanlar var. Üretici ile tüketici arasında bu ortamda fiyat farkının yüksek olmasının temel nedeni, Mersin’den İstanbul’a ürünün işlenip ulaştırılmasında saklı. Öncelikle büyük bir taşıma maliyeti var. Paketleme maliyeti de çok yükseldi. Yakıt, enerji, işçilik pahalı. Bunun üzerine tüccar da azla yetinmiyor. Çözümü, devlettedir. Çiftçinin ürününü en azından ülke içinde illere götürebilecek, sürdürülebilir bir sistem işletilmeli. Çitfçinin kooperatifçilikte, bu sistemde birlikleşmeye ihtiyacı var.”

Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram, üreticide elmanın 3.5 lira bandında olduğunu ifade ederken, soğuk hava depolarından İstanbul’a sevkinin fiyatı 6 liraya taşıdığını anlattı. “Üretici kazanamadı, tüketici ise 25 liraya elma alıyor” diyen Bayram, “Arada üç katını aşan fark var. İstanbul ulaşımla birlikte fiyat 8-12 liraya ulaşıyor. Nakliye, paketleme gibi maliyetler çok yüksek. Kendi kendimize elmayı lüks tüketim haline getiriyoruz. Şu anda depolarda elmalar mevcut. Pazarlama sistemini üretici ve tüketici lehine çözmemiz lazım” ifadelerini kullandı.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.